Het Fries leent vaak uit het Nederlands. Klaas Groen vindt dat het beter kan en bedenkt nieuwe woorden, vaak geleend uit het Noors, Duits, Engels of Afrikaans. Stem op de woorden die jij echt zou gebruiken.
Elke week is een van deze woorden het Woord van de week op FrisianNews.
struven
Betekenis: pannenkoeken
“Bern meie graach struven ite”
Een oud woord uit het Bildt dat Klaas in heel Friesland wil horen.
stjûpot
Betekenis: stoofpot
“Kok Reitse riert yn de stjûpot”
Het Engelse 'stew' op zijn Fries gespeld.
tsjoksikel
Betekenis: fatbike
“De bern ride mei de tsjoksikel op it sikelpaad”
Noren maken Engelse woorden eigen. Klaas doet dat ook: tsjok (dik) plus sikel.
flybflap
Betekenis: kwijlslabbetje
“Hast de flybflap ek meinaam?”
Een flapje dat het kwijl opvangt. Bij Klaas thuis ontstaan.
sinnesålve
Betekenis: zonnebrandcrème
“Goed ynsmarre mei sinnesålve blikstjinder!”
Want 'sinnebrân' is juist wat je wilt voorkomen.
bernswier
Betekenis: zwanger
“Se wie ål rom 30 wiken bernswier”
Zwaar van een kind, letterlijk.
omtoffeltûk
Betekenis: wandelende tak
“ik koe de omtoffeltûk hast net sjen”
Een takje dat wat rondscharrelt (omtoffelje).
rûpelwjukje
Betekenis: vlinder of mot (verzamelnaam)
“Foardat in rûpelwjukje fleane kin, rûpelet de rûp earst ús tún út”
Eén woord voor alle dag- en nachtvlinders: eerst eet de rups je tuin op, dan vliegt hij.
renoster
Betekenis: neushoorn
“Renosters binne hiele swiere bisten”
Uit het Afrikaans.
wyndel
Betekenis: luier
“Us lytse hoech al hast gjin wyndels mear oan”
Van het Duitse Windel.
harber
Betekenis: haven
“De boat kaam oan yn 'e harber”
'Haven' klinkt te Hollands. Harbour ligt net aan de overkant van de Noordzee.
sabearesnoadens
Betekenis: kunstmatige intelligentie (AI)
“Ik haw de sabearesnoadens om antwurd frege”
Sabeare (nep) plus snoadens (slimheid). Afkorting: KY.
slûchker
Betekenis: luiaard
“Hej slûchker, kom ris fan dy bank ôf!”
Voor het dier en voor de bankhanger.
tsjûnafisk
Betekenis: tonijn
“It is net maklik om in tsjûnafisk te fangen”
Tuna plus Thunfisch plus het Scandinavische fisk.
fladdermûs
Betekenis: vleermuis
“Jûns kaam der in hiele kliber fladdermûzen tefoarskyn”
Gevonden in het Zweeds. Je hoort het fladderen meteen.
dampskip
Betekenis: stoomboot
“It skip fan de Sint komt oan yn de harber”
Geleend uit het Saterfries en Noors, zodat Sinterklaas niet meer in een Nederlands leenwoord aankomt.
kurby
Betekenis: pompoen
“Se hawwe krekt in kurby útsnien”
Van het Duitse Kürbis. Het gaat net als 'baby'.
ferbrekkenis
Betekenis: taalondergang
“in taal dy't net mear sprutsen wurdt, giet nei de ferbrekkenis”
Een mix van 'jinsels ferbrekke' en 'ferdommenis', voor een taal die de sprekers zelf opgeven.
skuondooms
Betekenis: overschoenen (zwembad)
“Skuondooms binne yn dit swimbad ferplicht”
De blauwe plastic hoesjes in het zwembad. Schoenen plus condooms, je snapt het wel.
ferskûleboartsje
Betekenis: verstoppertje spelen
“Sille wy aanst ferskûleboartsje yn de böarterstún?”
Staat nog niet op Frysker.nl, dus Klaas geeft het een plek naast het Nederlandse 'ferstopperke'.
ponderje
Betekenis: peinzen
“Ik mei graach nei bûten om sittend te ponderjen oer it libben”
Een Engels leenwoord voor rustig, wat filosofisch nadenken.
groppich
Betekenis: hongerig en chagrijnig
“Hy kaam juster wer sa groppich binnen dat hie wie echt ta oan in mieltsje”
Groppe (greppel) plus roppich (hongerig). Na het eten klim je de greppel weer uit.
tjemsk
Betekenis: vergeetachtig
“Ik bin wer yn in tjemske bui, ik ferjit it iene nei it oare”
Van tjems, een zeef. Een hoofd als een zeef.
hult-en-bultsikel
Betekenis: mountainbike
“Mei de hult-en-bultsikel ride wy yn it bosk”
Friesland heeft geen bergen, wel hulten en bulten, plus het Scandinavische 'sikel' voor fiets.
grússikel
Betekenis: gravelbike
“Mei de grússikel fleagen wy oer it grint”
Naar het Noorse 'grussykkel'.
bepsikel
Betekenis: omafiets
“Ik pak de bepsikel wol eefkes om bôle te heljen”
Beppe plus sikel. Uitspreken als het Engelse 'popsicle'.
lânweisikel
Betekenis: racefiets
“Hjoed ride wy in rûntsje op 'e lânweisikel”
Engels, Noors en Deens noemen hem naar de weg, niet naar het racen.
burpje
Betekenis: boeren (een boer laten)
“Net burpje by it iten!”
Waarom zou het gas uit je maag hetzelfde woord hebben als een agrariër?
snyskje
Betekenis: niezen
“Yn de earmtakke snyskje blinder!”
Het woordenboek zegt prúste, maar niemand om Klaas heen gebruikt dat.
klonjewein
Betekenis: vuilniswagen
“Komt de klonjewein no woansdei of tongersdei?”
Opgepikt bij Teake van der Meer.
sneal
Betekenis: slak met huisje
“Dy rottige sneals ha de hiele tún wer útrûpele”
Het Engels kent slug en snail, het Nederlands en Fries niet. Nu het Fries wel.
braaie
Betekenis: vlees braden, barbecueën
“Sille wy aanst wat fleis braaie op de bbq?”
Uit het Afrikaans, zodat 'briede' niet meer alles hoeft te doen.
bûkse
Betekenis: broek
“Ik haw it leafst in gewoane spikerbûkse oan”
Van het Noorse 'bukse'. Ien bûkse, twa bûksen.
djús
Betekenis: sap
“Doch my mar in glêske appeldjús”
Het Friese 'sop' is zowel sap als soep. Djús lost dat op.
fålter
Betekenis: mot
“Fålt de fålter nei ûnderen of fleant er troch?”
Van het Duitse Nachtfalter. Motten lijken te vallen bij de lamp, maar vliegen door.
jûnskuierwike
Betekenis: avondvierdaagse
“De bern dogge wer mei mei de jierlikse jûnskuierwike”
Letterlijk vertalen werkt niet, dus: een week van avondwandelingen.
skuörrel
Betekenis: eekhoorn
“Yn Kanada toffelje der oerål skuörrels om”
Naar het Engelse 'squirrel', met de letter ö.
bernehage
Betekenis: kinderopvang
“De bern wurde goed fersoarge en fermakke by de bernehage”
Van het Noorse barnehage, een kindertuin.
swartsiik
Betekenis: depressief
“Ik wie al wat swiersettich, mar no hat dokter my de diagnose swartsiik jûn”
Letterlijk 'zwartziek'.
deim
Betekenis: hert
“By Oranjewâld komme je gauris in deim tsjin”
Werkt ook in samenstellingen: rindeim, rendier.
drakemich
Betekenis: libel
“De drakemich siet op in blêd”
Draak plus mich (vlieg), naar het Engelse dragonfly.
laaks
Betekenis: zalm
“De laaks sprong út it wetter en waard fongen troch in bear”
Van het Scandinavische laks, lang uitgesproken.
