Is Duits moeilijk? Dit gaat vanzelf en dit blijft lastig

Nee, Duits is niet moeilijk om mee te beginnen als je Nederlands spreekt: de woorden lijken op elkaar en de zinsbouw loopt grotendeels gelijk. Foutloos Duits is wel lastig. Naamvallen, der/die/das en valse vrienden kosten de meeste tijd. Je leest dus al snel een krant, maar je schrijft nog lang fouten.

Dat verschil verklaart waarom Duits zo dubbel voelt. In de eerste weken denk je dat je het al bijna kunt, en dan krijg je een opstel terug vol rode strepen. Hieronder lees je wat je van het Nederlands cadeau krijgt, waar je op vastloopt en hoe je je tijd het beste verdeelt.

Waarom is Duits makkelijk voor Nederlanders?

Duits en Nederlands zijn allebei West-Germaanse talen en hebben een groot deel van hun basiswoorden gemeen. Veel verschillen volgen bovendien een vast patroon, dus je kunt woorden vaak raden. Waar het Nederlands ij heeft, heeft het Duits vaak ei: mijn wordt mein, schrijven wordt schreiben. Een ui wordt vaak au: huis wordt Haus, muis wordt Maus, bruin wordt braun. En een oe wordt vaak u: boek wordt Buch.

Ook de medeklinkers schuiven volgens een patroon. Maken wordt machen, dorp wordt Dorf, appel wordt Apfel, water wordt Wasser, tijd wordt Zeit en dag wordt Tag. Zodra je die reeksen ziet, herken je woorden die je nooit hebt geleerd. Sterke werkwoorden lopen zelfs bijna parallel: zingen, zong, gezongen is singen, sang, gesungen.

Dat voordeel is ook gemeten. In een studie van Gooskens, Van Bezooijen en Van Heuven uit 2015 luisterden kinderen van 9 tot 12 jaar naar veelvoorkomende verwante woorden uit de andere taal. De Nederlandse kinderen vertaalden 50,2 procent van de Duitse woorden goed, de Duitse kinderen 41,9 procent van de Nederlandse. Je begint dus al met een flinke voorsprong voordat je een les hebt gevolgd. Meer over de overeenkomsten lees je in ons artikel over Nederlands en Duits.

Waarom zijn de Duitse naamvallen zo lastig?

Omdat je ze in het Nederlands niet meer gebruikt. Je kent ze alleen nog uit vaste resten als 's morgens, de heer des huizes en ten slotte. Het Duits heeft er nog vier: Nominativ, Akkusativ, Dativ en Genitiv. De rol van een woord in de zin bepaalt de vorm van het lidwoord: der Mann is het onderwerp, in Ich sehe den Mann is hij lijdend voorwerp, in Ich gebe dem Mann das Buch meewerkend voorwerp, en das Auto des Mannes is de auto van de man.

Daar komen twee extra lagen bij. Voorzetsels bepalen vaak de naamval: mit vraagt altijd de Dativ, für altijd de Akkusativ. Sommige wisselen zelfs. Ich wohne in der Stadt gaat over waar je bent, Ich gehe in die Stadt over waar je heen gaat. En ook bijvoeglijke naamwoorden veranderen mee: der kleine Mann, ein kleiner Mann, mit dem kleinen Mann.

Het goede nieuws: je hoeft niet alles tegelijk te kunnen. Begin met het verschil tussen Akkusativ en Dativ, want die twee kom je overal tegen. De Genitiv komt het minst aan bod, zeker in spreektaal. Duitsers zeggen vaak gewoon das Auto von meinem Vater. En een fout in een naamval maakt je bijna nooit onbegrijpelijk: wie naar je luistert, hoort de fout wel, maar begrijpt je toch.

Boektip

Grammatica Duits: de regels van het Duits van R.K. Engelen en J. van der Zee

Een Nederlandstalig naslagwerk met een uitgebreid register. Handig als je vastloopt op een naamval of woordvolgorde en de regel in gewoon Nederlands wilt nalezen.

Bekijk op Amazon

Hoe weet je of een woord der, die of das is?

Meestal weet je dat niet zeker, en dat is het tweede grote struikelblok. Waar het Nederlands de en het heeft, heeft het Duits drie woordgeslachten. Je Nederlandse gevoel helpt soms: het huis is das Haus en het boek is das Buch. Maar vertrouw er niet op. Het strand is der Strand, het park is der Park, de auto is das Auto en de kamer is das Zimmer.

Sommige uitgangen geven gelukkig wel zekerheid. Woorden op -ung, -heit, -keit en -schaft zijn altijd die. Verkleinwoorden op -chen en -lein zijn altijd das, precies zoals het meisje in het Duits das Mädchen is.

De rest moet je gewoon stampen, en dat doe je het slimst vanaf dag één. Leer nooit Tisch, maar der Tisch, die Tische. Dan heb je meteen het lidwoord en het meervoud, want ook meervouden wisselen sterk: Kinder, Frauen, Äpfel, Autos.

Welke valse vrienden moet je kennen?

Juist omdat de talen zo op elkaar lijken, vertrouw je woorden die je beter niet kunt vertrouwen. Deze gaan het vaakst mis:

Schlimm betekent erg, niet slim (dat is schlau). Nett betekent aardig, niet net. Eng betekent nauw, niet griezelig. Dürfen betekent mogen, niet durven. Wil je iets durven, dan zeg je sich trauen of wagen. Der Enkel is je kleinzoon, en je enkel heet der Knöchel. Der Mond is de maan, je mond heet der Mund. Die Rede is een toespraak, een reden heet der Grund.

De mooiste val is gekocht. In het Duits betekent dat gekookt, want gekocht is gekauft. Ook bellen levert vaak gelach op, want in het Duits betekent dat blaffen. Bellen doe je met anrufen. Maak er een eigen lijstje van en vul het aan elke keer dat je erin trapt. Zo'n fout maak je zelden twee keer.

Is de Duitse uitspraak moeilijk voor Nederlanders?

Nee, de meeste klanken ken je al, en de spelling vertelt je precies wat je moet zeggen. Je hoeft alleen een paar regels om te zetten. De ei klinkt als ai (mein), de eu als oi (Leute), de u als onze oe (gut), de ü als onze uu (über) en de ö ongeveer als onze eu (schön). De z klinkt als ts (Zeit), en st en sp aan het begin van een woord klinken als sjt en sjp (Stadt, sprechen).

Wat je het meest verraadt, is de g. Nederlanders zeggen gut graag met onze zachte of harde keelklank, terwijl de Duitse g klinkt als de g in het Engelse go. Oefen die ene klank en je klinkt meteen minder Nederlands. Benieuwd waar de ruwe reputatie van het Duits vandaan komt? Dat lees je in waarom Duits zo hard klinkt.

Verschilt de Duitse zinsbouw van de Nederlandse?

Veel minder dan je zou denken, en dat is je grootste cadeau. De persoonsvorm staat in beide talen op de tweede plek: Morgen ga ik naar Berlijn is Morgen fahre ich nach Berlin. In een bijzin schuift het werkwoord in beide talen naar achteren: omdat ik moe ben is weil ich müde bin. En scheidbare werkwoorden werken hetzelfde: Ich rufe dich morgen an.

Let wel op twee dingen. Aan het eind van een bijzin staat de Duitse volgorde vast, en die wijkt vaak af: omdat ik morgen niet kan komen wordt weil ich morgen nicht kommen kann, en dat hij het boek heeft gelezen wordt dass er das Buch gelesen hat. Daarnaast bestaat ons woordje er niet in die vorm. Er is koffie wordt Es gibt Kaffee, en het Duitse er betekent gewoon hij.

Hoe lang duurt het om Duits te leren?

Een officieel cijfer voor Nederlandstaligen bestaat niet. Het Goethe-Institut geeft richtgetallen voor alle leerlingen: ongeveer 60 tot 150 uur les voor A1, 260 tot 490 uur voor B1 en 450 tot 600 uur voor B2. Met Nederlands als moedertaal ga je sneller door lezen en luisteren heen, omdat je de woordenschat al half kent. Schrijven en foutloos spreken gaan minder snel, want de naamvallen krijg je niet cadeau. Reken dus op een scheve groei: je begrip loopt ver voor op je grammatica.

De 36 weken die je online vaak ziet, komen van het Amerikaanse Foreign Service Institute. Dat cijfer geldt voor Engelstaligen, niet voor jou. Plan je tijd daarom op je eigen doel. Voor vakantie en gesprekken met de buren heb je vooral veel luisteren en praten nodig, bijvoorbeeld via Duitse televisie en podcasts. Voor werk of een studie in Duitsland moet je de naamvallen echt onder de knie krijgen, dus reken op regelmatige schrijfoefening met iemand die je fouten verbetert. Wil je zien hoe Duits zich verhoudt tot echt zware talen, kijk dan bij de moeilijkste talen van Europa.

Is Duits moeilijker dan Engels?

Voor de meeste Nederlanders wel, vooral door de grammatica. Engels heeft geen der/die/das en bijna geen naamvallen, en je hoort het elke dag om je heen. Duits lijkt in woorden en zinsbouw meer op het Nederlands, maar vraagt meer regels.

Is Duits makkelijker dan Frans?

Ja, voor de meeste Nederlanders wel. De woordenschat ligt dichter bij het Nederlands, de zinsbouw lijkt meer op de onze en de spelling volgt de uitspraak veel beter dan in het Frans. Frans heeft dan weer geen naamvallen.

Is Nederlands moeilijker dan Duits?

Als Duitser heb je het in de grammatica makkelijker dan andersom, want je hoeft geen naamvallen te leren. Daar staan de lastige klanken tegenover, en de regels voor de en het en voor de plek van het woordje er.

Wat heeft dit met het Fries te maken?

Fries hoort net als Nederlands en Duits bij de West-Germaanse talen, dus de patronen uit dit artikel kom je daar ook tegen. Huis is in het Duits Haus en in het Fries hûs, water is Wasser en wetter, tijd is Zeit en tiid. Je kunt ze zelf opzoeken in ons Friese woordenboek.

Net als het Nederlands heeft het Fries twee lidwoorden (de en it) en geen naamvallen op zelfstandige naamwoorden. Maar aan het eind van een bijzin lijkt het juist op het Duits. Het Fries zegt dat er it boek lêzen hat, met dezelfde volgorde als dass er das Buch gelesen hat.

Als Amazon-partner verdient LearnFrisian aan gekwalificeerde aankopen. Boeklinks op deze pagina zijn affiliatelinks.

Vergelijkbare berichten